a Zeede ( 2 )a Zeede ( 2 )
Welke klanken vallen dan zo op?
Allereerst de -h- , die opvalt door zijn afwezigheid! Als uw buurvrouw aan u vraagt:"Ei, buurvrouw, edde veul leut g'ad gisterenavend?" ("Hee, buurvrouw, heb je veel plezier gehad gisteravond?") heeft ze er al drie weggelaten in één zin!
We laten wel meer weg, dat praat wat makkelijker, en plakken de restjes aan elkaar.
Zo hoor je bijvoorbeeld:
| "Ekketoeniegezeed?!" | = Heb ik het je niet gezegd?! |
| "Wadoedenouw?" | = Hemeltjelief, wat doe je nu? |
| "Wazeede?" | = Wat zeg je? (De titel van deze site is nu dus verklaard) |
| "Wadoeterop?" | = Wat is er aan de hand? |
Ook de klinkers krijgen in het Bergs een typische klank. Zo wordt de -aa- een -èè-.
Wij zeggen bijvoorbeeld: "Wa d'n gèèf meske!" = Wat een gaaf (= mooi) meisje!
En de -ee- verandert in -eu- , zodat veel veul wordt. Maar steen wordt dan weer stéén.
Verwarrend, dat is het zeker.
Ook verkleinwoorden gebruiken we veel. Dan komt er vaak -ke- achter een woord.
Bijvoorbeeld: pilske, eike, weggeske en kulleke. Maar wèl weer : dweiltje, borreltje en liedje.
Als u dus in uw beste Bergs zou vragen: "Ei kul, kende gij 't nuuwe Vastenavendliedeke n'al?", gaat u dus nèt op het eind in de fout. Liedekes zingen wij onder de kerstboom en niet in het café. Ik bedoel maar: uw dweiltocht zit vol valkuilen!
Misschien is het dus wel zo verstandig om enkele vaste uitdrukkingen te leren die zowel kort als onveranderlijk zijn.
Wat suggesties:
| "Ei kul, oewist?" | = Hee, ventje,vrouwtje, jongetje, meisje, hoe gaat het? Klassieke openingszin die niet fout kan gaan. |
| "Pilske?" | = Mag ik u een glaasje bier aanbieden? |
| "Gij ok wa?" | = Wilt u wellicht óók wat van mij gebruiken? |
| "Oe gaan me nouw?" | = Welke kant gaan we nu weer op? Bedoeld wordt: naar welk café gaan we nu? |
| "'k Zijn teut aan!" | = Ik ben dodelijk vermoeid. Mannelijke dweilen kunnen eveneens zeggen: " 'k Zijn kepleet de kul af!" |
| "Wa d'n féést éé !" | = Wat is dit toch een geweldig festijn! Beetje popi uitdrukking van veelal jeugdige Krabben. |
| "Gij kom zeker nie uit Berrege?!" | = U bent zeker niet hier geboren? Stel deze vraag aan een rasechte Bergenaar vóór hij de kans heeft deze vraag aan ù te stellen. Let wel: het moet ècht klinken en let dàn maar eens op de reactie! |
| "Agge mar leut et!" | = Als je maar plezier hebt! Een klassieker die in veel situaties uitkomst biedt. Bijvoorbeeld als u ècht niet begrijpt wat de ander tegen u zegt of als u betrapt wordt op wildplassen. |
Ook het motto van dit jaar foutloos kunnen roepen kàn uw redding zijn. Het hele Liedje kunnen meezingen verdient natuurlijk de hoofdprijs. Bij het horen van de wat oudere liedjes verdient het aanbeveling om mee te mimen met af en toe een hoorbare éé-,èè-, of eu-klank.